In de bijlage "Toekomst van Vastgoed" van het Financieel Dagblad deelt Simone van de Kuit haar visie op de woningmarkt:
De ambitie om een kwart van de nieuwbouw betaalbaar te maken, stuit in de praktijk vaak op een hardnekkig probleem: de kloof tussen de gewenste verkoopprijs en de werkelijke marktwaarde maakt veel projecten simpelweg onrendabel voor ontwikkelaars. Toch zijn er genoeg oplossingen die een uitweg bieden.
Voor Simone van de Kuit, directeur-bestuurder van Stichting OpMaat, is de traditionele manier van subsidiëren – waarbij dure woningen de goedkope financieel dekken – riskant. "Met z'n allen zijn we heel langzaam die woningmarkt aan het oppompen." Wanneer een koper een woning onder de marktwaarde koopt, krijgt deze een 'cadeautje' dat bij doorverkoop direct weer leidt tot overbieden op de volgende woning.
Veelzijdige betaalbaarheidsinstrumenten
Om deze vicieuze cirkel te doorbreken, zet OpMaat instrumenten in die de betaalbaarheid structureel borgen. KoopGarant is hierbij het meest solide instrument voor langdurige zekerheid, omdat er een terugkoopplicht op rust. "Dat is gelijk ook een garantie naar de koper", legt Van de Kuit uit. Voor meer flexibiliteit is KoopStart een uitstekende oplossing; dit kan eenmalig worden ingezet via een koperskorting, maar biedt ook de optie van een terugkooprecht.
De grootste schaalvergroting vindt nu plaats via het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen. Waar een ontwikkelaar bij de reguliere KoopStartregeling de korting in eerste instantie zelf draagt en later ontvangt, wordt de koperskorting hier grotendeels gefinancierd door het fonds. Hierdoor krijgt de ontwikkelaar direct driekwart van de korting uitbetaald, terwijl bij doorverkoop de koperkorting en een deel van het waardeverschil terugvloeit in het fonds om weer nieuwe projecten te financieren.
Geen eenmalige actie
Een belangrijk onderdeel van de visie van OpMaat is dat betaalbaarheid geen eenmalige actie mag zijn: je moet niet alleen kijken naar de koper van nu, maar vooral naar de 'starter van straks'. Van de Kuit: "Hoe kan je de woning ook later betaalbaar houden?" Door overwaarde en koperskortingen via doordachte regelingen terug te sluizen naar een fonds of corporatie, wordt voorkomen dat publiek geld simpelweg de zakken vult van individuele kopers.
Kwaliteit staat voorop
Maar Van de Kuit waarschuwt dat niet alleen naar de prijs moet worden gekeken, aangezien dat kan leiden tot kwaliteitsverlies. "Anders krijg je overal ‘kippenhokken’ en creëer je leefbaarheidsproblemen voor de toekomst." Ontwikkelaars willen ook een product neerzetten waar ze over twintig jaar nog trots op kunnen zijn. "Een betaalbaarheidsinstrument kan daarbij echt helpen."
De bottleneck ligt nog vaak bij gemeenten, door willekeur in beleid en gebrek aan kennis. "Bij elke gemeente werkt het weer anders", verklaart Van de Kuit. Ook is het essentieel dat gemeenten realistischer worden in hun eisen. "Je moet toestaan dat een ontwikkelaar een instrument inzet, want anders komen die nieuwbouwprojecten er mogelijk helemaal niet. Als je die 25 procent betaalbare koop tijdens de komende kabinetsperiode écht wilt realiseren, zul je als marktpartijen en overheid de handen ineen moeten slaan – en optimaal gebruik moeten maken van de mogelijkheden die betaalbaarheidsinstrumenten bieden."
Via deze link tref je de volledige bijlage aan, met het interview op pagina 13.