De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening wil onderzoeken hoe verkoop onder voorwaarden vaker kan worden ingezet door woningcorporaties. In de op 8 juli gepubliceerde kamerbrief valt vooral één passage op: het voornemen om Verkoop onder Voorwaarden (VoV) meer te stimuleren. Daarmee krijgen instrumenten als KoopGarant en KoopStart met nadruk de aandacht als middel om betaalbare koopwoningen bereikbaar te maken voor starters en middeninkomens, terwijl corporaties grip houden op hun woningvoorraad.
De aanleiding voor de kamerbrief is het voornemen uit het regeerakkoord om de verkoopprocedures voor corporatiewoningen te vereenvoudigen. Het kabinet wil corporaties meer financiële ruimte geven voor investeringen in nieuwbouw en verduurzaming. Tegelijkertijd benadrukt de minister dat een verdere krimp van de sociale huursector niet wenselijk is zolang de woningnood voortduurt.
Meer ruimte voor corporaties, zonder verlies van grip
Juist daarom is de aandacht voor verkoop onder voorwaarden interessant. Volgens de minister bieden betaalbaarheidsinstrumenten corporaties de mogelijkheid om woningen te verkopen aan huishoudens met een laag of middeninkomen, terwijl de woningen via de terugkoopmogelijkheden onderdeel blijven van de corporatieportefeuille. Hierdoor kunnen corporaties financiële middelen vrijmaken én op termijn invloed houden op de beschikbaarheid van betaalbare woningen.
Minister wil inzet van VoV-constructies stimuleren
In de kamerbrief beschrijft de minister verkoop onder voorwaarden als een instrument waarmee corporaties woningen met koperskorting kunnen aanbieden aan huishoudens die anders moeilijk toegang hebben tot de koopmarkt. Daarbij behoudt de corporatie een eerste recht of een plicht tot terugkoop. Ook deelt de corporatie mee in de waardeontwikkeling van de woning.
Hoewel de minister erkent dat terugkoopverplichtingen gevolgen kunnen hebben voor de financieringsmogelijkheden van corporaties, constateert zij tegelijkertijd dat veel corporaties momenteel nog nauwelijks gebruikmaken van deze constructies. Juist daarom wil zij samen met Aedes en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) onderzoeken onder welke voorwaarden de inzet van VoV-constructies kan worden gestimuleerd.
Dat is een belangrijke ontwikkeling. Waar de kamerbrief voor andere verkoopcategorieën vooral technische vereenvoudigingen bevat, spreekt de minister bij constructies met verkoop onder voorwaarden expliciet de ambitie uit om deze vaker in te zetten.
KoopGarant en KoopStart sluiten naadloos aan
Voor corporaties die al ervaring hebben met verkoop onder voorwaarden, zijn de betaalbaarheidsinstrumenten KoopGarant en KoopStart bekende oplossingen.
KoopGarant maakt het mogelijk om woningen met een koperskorting op de marktwaarde te verkopen. Bij latere verkoop koopt de corporatie de woning terug volgens vooraf vastgelegde voorwaarden, waarbij koper en corporatie de waardeontwikkeling delen. Daarmee blijft de woning ook op langere termijn bereikbaar voor nieuwe doelgroepen. KoopStart plus terugkoop geeft corporaties het recht om de woning na verkoop terug te kopen en kent dus geen verplichting.
Beide modellen sluiten direct aan bij de doelstellingen die de minister in de Kamerbrief benoemt: betaalbare koop voor lagere en middeninkomens, behoud van grip op de woningvoorraad en het vrijmaken van investeringsruimte voor corporaties.
Interessante kans voor corporaties
De aangekondigde beleidsrichting kan voor corporaties aanleiding zijn om hun verkoopstrategie opnieuw tegen het licht te houden. Zeker omdat de minister aangeeft dat meer toepassing van verkoop onder voorwaarden kan bijdragen aan extra verkopen én tegelijkertijd aan behoud van maatschappelijke waarde.
Voor corporaties die al beschikken over een KoopGarant-licentie is er bovendien een concrete mogelijkheid om daarop voort te bouwen. Zij kunnen tot 1 oktober 2026 zonder aanvullende licentiekosten een KoopStart plus terugkoop-licentie afsluiten.
Van beleidsvoornemen naar praktijk
De komende periode zal moeten blijken hoe Aedes, het WSW en het Ministerie de verdere stimulering van verkoop onder voorwaarden vormgeven. Vanuit haar rol als expertisecentrum is OpMaat hier nauw bij betrokken.
De richting die de minister kiest is duidelijk: betaalbare koop krijgt een nadrukkelijkere plek binnen het corporatiedomein, mits corporaties grip houden op de maatschappelijke bestemming van hun woningen.
Voor woningcorporaties die zoeken naar manieren om betaalbare koop mogelijk te maken én tegelijkertijd hun volkshuisvestelijke doelen te borgen, zijn KoopGarant en KoopStart daarmee interessanter dan ooit. De Kamerbrief onderstreept dat verkopen via verkoop onder voorwaarden een belangrijk onderdeel van de oplossing voor de woningmarkt is.
Lees ook: