Hoe ziet het woonbeleid eruit na de verkiezingen? Bij Stichting OpMaat hebben we daar zo onze ideeën over. Met de partijen in de Tweede Kamer hebben we in een politiek pamflet onze visie gedeeld in drie speerpunten. Een van die speerpunten gaat over de rol van woningcorporaties en sociale koop.
Woningcorporaties hebben tot circa 10 jaar geleden een belangrijke bijdrage geleverd aan het realiseren van koopwoningen voor starters, door verkoop van bestaande– en nieuwbouwwoningen. Hierbij is al dan niet een betaalbaarheidsinstrument als KoopGarant ingezet. De afgelopen jaren is onder invloed van de overheid de verkoop door corporaties geminimaliseerd. Terwijl de bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid om, naast sociale huur, ook in middenhuur en sociale koop te voorzien, door veel corporaties wordt gedeeld.
Platform Sociale Koop
In 2024 zijn slechts 4.706 woningen verkocht door corporaties op een totaal bestand van 2.321.421. Samen met o.a. AEDES en Trudo werkt OpMaat aan het Platform Sociale Koop. We willen de belemmeringen in wet- en regelgeving voor corporaties weghalen om meer bestaande woningen aan te kunnen bieden als sociale koopwoningen via verkoop onder voorwaarden-instrumenten. Woningen blijven dan duurzaam betaalbaar.
Doorstroom naar koop
Verkoop van bestaande huurwoningen biedt de groep koopstarters die het moeilijk heeft op de woningmarkt, de kans om toch een woning te kunnen kopen en door te stromen vanuit de (sociale) huur. Ook zorgt verkoop voor meer differentiatie in de samenstelling van de bevolking in wijken. Het levert daarnaast de corporaties financiële middelen op voor de vernieuwing en verduurzaming van de woningvoorraad. OpMaat faciliteert dit met de verkoop onder voorwaarden-instrumenten KoopStart en KoopGarant.
Verkiezingsprogramma's
In alle (concept) verkiezingsprogramma's komen woningcorporaties wel aan bod. Waar de een de rol en bevoegdheden van woningcorporaties zoveel mogelijk wil beperken (VVD), wil de ander de woningcorporatie volledig publiek maken en mogen ze geen sociale huurwoningen meer verkopen (SP). Onze oproep om de belemmeringen in wet- en regelgeving voor corporaties weg te halen, komt letterlijk terug in het programma van GroenLinks-PvdA, die de beperkende regels voor investeringen van corporaties wil schrappen en ChristenUnie, die ook corporaties meer investeringsruimte wil bieden. Het CDA wil dat woningcorporaties actief bijdragen aan de bouw van minimaal 100.000 woningen per jaar, met nadruk op het middensegment.
Advies aan het volgend kabinet
Door de waarderingsmethodiek voor corporaties voor verkoop onder voorwaarden aan te passen, hebben woningen met een terugkoopregeling geen (nadelige) invloed meer op de balansverwerking en op de leencapaciteit van corporaties. Daarnaast adviseren we de politiek om sociale koop met een terugkoopregeling vanuit de bestaande woningvoorraad van de corporaties te stimuleren.